Απονεύρωση (Ενδοδοντική θεραπεία)

Απονεύρωση: πότε χρειάζεται, πώς γίνεται και τι να περιμένετε

Η απονεύρωση, ή ενδοδοντική θεραπεία, πραγματοποιείται όταν ο πολφός στο εσωτερικό ενός δοντιού έχει υποστεί μη αναστρέψιμη φλεγμονή ή έχει μολυνθεί και νεκρωθεί.

Ο πόνος μπορεί να είναι έντονος, παλλόμενος ή να εμφανίζεται αυτόματα, χωρίς κάποιο εμφανές ερέθισμα. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει πόνος στη μάσηση, απόστημα, πρήξιμο (οίδημα) ή ακόμη και καθόλου συμπτώματα.

Η ανάγκη για απονεύρωση δεν σημαίνει ότι το δόντι έχει χαθεί. Όταν μπορεί να αποκατασταθεί και έχει ικανοποιητική πρόγνωση, η ενδοδοντική θεραπεία επιτρέπει συχνά τη διατήρησή του αντί της εξαγωγής.

Στόχος της θεραπείας είναι:

• να αφαιρεθεί ο φλεγμονώδης ή μολυσμένος πολφός,
• να καθαριστούν και να απολυμανθούν οι ριζικοί σωλήνες,
• να περιοριστεί η μικροβιακή επιβάρυνση,
• να σφραγιστεί το εσωτερικό του δοντιού,
• να διατηρηθεί το φυσικό δόντι λειτουργικό στο στόμα.

Τι είναι η απονεύρωση με απλά λόγια;

Στο εσωτερικό κάθε δοντιού υπάρχει ένας μαλακός ιστός που ονομάζεται πολφός. Συχνά αποκαλείται «νεύρο», αλλά στην πραγματικότητα περιέχει νεύρα, αιμοφόρα αγγεία και άλλα κύτταρα.

Όταν ο πολφός υποστεί σοβαρή φλεγμονή ή μολυνθεί, δεν μπορεί πάντοτε να επουλωθεί. Χωρίς θεραπεία μπορεί να νεκρωθεί και η λοίμωξη να επεκταθεί στους ιστούς και στο οστό γύρω από τη ρίζα.

Κατά την απονεύρωση αφαιρείται ο προσβεβλημένος πολφός, καθαρίζεται και απολυμαίνεται το εσωτερικό των ριζών και στη συνέχεια οι ριζικοί σωλήνες γεμίζονται και σφραγίζονται με ειδικό βιοσυμβατό υλικό.

Οι ρίζες του δοντιού δεν αφαιρούνται. Το δόντι παραμένει στη θέση του και, μετά την κατάλληλη τελική αποκατάσταση, μπορεί να συνεχίσει να συμμετέχει φυσιολογικά στη μάσηση.

Γιατί μπορεί να χρειαστεί απονεύρωση;

Η συχνότερη αιτία είναι η βαθιά τερηδόνα. Όταν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, τα μικρόβια μπορεί να προχωρήσουν από την εξωτερική επιφάνεια του δοντιού προς τον πολφό.

Άλλες πιθανές αιτίες είναι:

• βαθιά ή εκτεταμένα σφραγίσματα,
• παλιές αποκαταστάσεις που δεν είναι πλέον στεγανές,
• ρωγμή ή κάταγμα του δοντιού,
• τραυματισμός από χτύπημα,
• επαναλαμβανόμενες επεμβάσεις στο ίδιο δόντι,
• σημαντική φθορά της οδοντικής ουσίας,
• βλάβη του πολφού κάτω από στεφάνη ή άλλη αποκατάσταση.

Δεν χρειάζεται κάθε βαθιά τερηδόνα ή ευαίσθητο δόντι απονεύρωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο πολφός μπορεί να διατηρηθεί με πιο συντηρητική αντιμετώπιση. Η επιλογή εξαρτάται από τη διάγνωση και την κατάσταση του δοντιού.

Ποια συμπτώματα μπορεί να δείχνουν πρόβλημα στον πολφό;

Τα συμπτώματα διαφέρουν από ασθενή σε ασθενή και δεν αρκούν από μόνα τους για να τεθεί διάγνωση.

Πιθανά συμπτώματα είναι:

• έντονος ή παλλόμενος πονόδοντος,
• πόνος που εμφανίζεται χωρίς εμφανές ερέθισμα,
• πόνος που επιδεινώνεται τη νύχτα,
• ευαισθησία στο ζεστό ή στο κρύο που επιμένει αφού απομακρυνθεί το ερέθισμα,
• πόνος στη μάσηση ή όταν πιέζεται το δόντι,
• αίσθηση ότι το δόντι είναι «ψηλότερο» από τα υπόλοιπα,
• πρήξιμο στα ούλα ή στο πρόσωπο,
• μικρό εξόγκωμα ή συρίγγιο στα ούλα,
• έκκριση πύου ή άσχημη γεύση,
• αλλαγή στο χρώμα του δοντιού.

Ένα δόντι που χρειάζεται ενδοδοντική θεραπεία μπορεί επίσης να μην προκαλεί πόνο, ιδιαίτερα όταν ο πολφός έχει ήδη νεκρωθεί. Σε αυτές τις περιπτώσεις το πρόβλημα μπορεί να εντοπιστεί κατά την κλινική ή ακτινογραφική εξέταση.

Πότε χρειάζεται άμεση εξέταση;

Χρειάζεται άμεση επικοινωνία με οδοντίατρο όταν υπάρχει:

• έντονος ή συνεχής πονόδοντος,
• πρήξιμο που αυξάνεται,
• πρήξιμο στο πρόσωπο,
• πυρετός ή γενική αδιαθεσία,
• δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος,
• δυσκολία στην κατάποση ή στην αναπνοή,
• πόνος που δεν ελέγχεται με τη συνήθη αναλγητική αγωγή.

Η δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση απαιτεί επείγουσα ιατρική αξιολόγηση.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η απόφαση για απονεύρωση δεν λαμβάνεται μόνο από την περιγραφή του πόνου ή από μία ακτινογραφία.

Η διάγνωση μπορεί να περιλαμβάνει:

• αναλυτικό ιστορικό των συμπτωμάτων,
• έλεγχο του δοντιού και των γύρω ιστών,
• δοκιμασίες αντίδρασης στο κρύο ή σε άλλα ερεθίσματα,
• έλεγχο της ευαισθησίας στην πίεση και στη μάσηση,
• αξιολόγηση της κινητικότητας και της περιοδοντικής κατάστασης,
• ακτινογραφικό έλεγχο,
• σύγκριση με τα γειτονικά δόντια.

Ο πόνος που γίνεται αισθητός σε ένα δόντι δεν προέρχεται πάντοτε από αυτό. Μπορεί να αντανακλά από άλλο δόντι, από τους μύες της γνάθου, από την κροταφογναθική άρθρωση ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, από το ιγμόρειο.

Για τον λόγο αυτό η ακριβής διάγνωση είναι απαραίτητη πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε θεραπεία.

Πονάει η απονεύρωση;

Η απονεύρωση πραγματοποιείται με τοπική αναισθησία. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας ο ασθενής δεν πρέπει να αισθάνεται πόνο.

Σε δόντια με έντονη φλεγμονή η επίτευξη πλήρους αναισθησίας μπορεί να είναι πιο απαιτητική. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν συμπληρωματικές τεχνικές αναισθησίας.

Ο ασθενής μπορεί να αισθάνεται πίεση, δονήσεις ή κινήσεις, αλλά όχι οξύ πόνο. Εάν αισθανθεί ενόχληση, πρέπει να το αναφέρει αμέσως ώστε να ελεγχθεί και να ενισχυθεί η αναισθησία.

Μετά τη θεραπεία μπορεί να υπάρχει:

• ήπια ή μέτρια ευαισθησία,
• αίσθηση πίεσης ή «βάρους»,
• ενόχληση κατά τη μάσηση,
• ευαισθησία των γύρω ιστών.

Η ενόχληση συνήθως υποχωρεί σταδιακά μέσα στις επόμενες ημέρες.

Εάν ο πόνος είναι έντονος, επιδεινώνεται, συνοδεύεται από οίδημα ή επανεμφανιστούν τα αρχικά συμπτώματα, χρειάζεται επικοινωνία και κλινικός επανέλεγχος.

Πώς γίνεται η απονεύρωση;

Η ακριβής διαδικασία προσαρμόζεται στη μορφολογία και στην κατάσταση κάθε δοντιού.

1. Κλινικός και ακτινογραφικός έλεγχος

Αξιολογείται η κατάσταση του πολφού, των ριζών, του οστού και της υπόλοιπης οδοντικής ουσίας. Ελέγχεται επίσης αν το δόντι μπορεί να αποκατασταθεί με ικανοποιητική πρόγνωση.

2. Τοπική αναισθησία

Η περιοχή αναισθητοποιείται ώστε η θεραπεία να πραγματοποιηθεί με άνεση.

3. Απομόνωση του δοντιού

Το δόντι απομονώνεται συνήθως με ελαστικό απομονωτήρα. Έτσι περιορίζεται η επιμόλυνση από το σάλιο, διατηρείται καθαρό και στεγνό το πεδίο και προστατεύεται ο ασθενής από τα μικρά εργαλεία και τα διαλύματα που χρησιμοποιούνται.

4. Δημιουργία πρόσβασης

Δημιουργείται ένα ελεγχόμενο άνοιγμα ώστε ο οδοντίατρος να αποκτήσει πρόσβαση στον πολφικό θάλαμο και στους ριζικούς σωλήνες.

5. Εντοπισμός και καθαρισμός των ριζικών σωλήνων

Αφαιρείται ο φλεγμονώδης ή νεκρωμένος πολφός. Οι ριζικοί σωλήνες καθαρίζονται, διαμορφώνονται και απολυμαίνονται με ειδικά εργαλεία και διαλύματα.

6. Μέτρηση του μήκους των ριζών

Το λειτουργικό μήκος των ριζικών σωλήνων προσδιορίζεται με ηλεκτρονικές μετρήσεις και, όταν χρειάζεται, με ακτινογραφικό έλεγχο.

7. Έμφραξη των ριζικών σωλήνων

Μετά τον καθαρισμό και την κατάλληλη προετοιμασία, οι σωλήνες γεμίζονται και σφραγίζονται συνήθως με γουταπέρκα και ειδικό φύραμα.

8. Προσωρινή ή μόνιμη αποκατάσταση

Το άνοιγμα του δοντιού κλείνεται με προσωρινό ή μόνιμο υλικό. Στη συνέχεια προγραμματίζεται η τελική αποκατάσταση με σφράγισμα, επένθετο ή στεφάνη, ανάλογα με την κατάσταση του δοντιού.