Πονόδοντος: αιτίες, συμπτώματα και πότε χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση

Σε πολλές περιπτώσεις ο έντονος πονόδοντος οφείλεται σε φλεγμονή ή νέκρωση του πολφού. Όταν το δόντι μπορεί να διατηρηθεί, η ενδεδειγμένη θεραπεία είναι συχνά η απονεύρωση, γνωστή επιστημονικά ως ενδοδοντική θεραπεία.

Με την ενδοδοντική θεραπεία αφαιρείται ο φλεγμαίνων ή νεκρωμένος πολφικός ιστός, καθαρίζεται και απολυμαίνεται το εσωτερικό του δοντιού και το φυσικό δόντι διατηρείται στο στόμα.

Πολλοί ασθενείς ανησυχούν όταν ακούνε τη λέξη «απονεύρωση». Στην πραγματικότητα, με τις σύγχρονες τεχνικές, την αποτελεσματική τοπική αναισθησία και τα τωρινά μέσα, η διαδικασία είναι συνήθως πολύ πιο άνετη από όσο φαντάζονται.

Στόχος της ενδοδοντικής θεραπείας είναι να εξαλειφθεί ο πόνος, να αντιμετωπιστεί η λοίμωξη και να διατηρηθεί το φυσικό δόντι για πολλά ακόμη χρόνια.

Τι να κάνετε μέχρι να σας δει ο οδοντίατρος

Μέχρι να εξεταστείτε, τα παρακάτω μέτρα μπορούν να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, χωρίς όμως να θεραπεύουν την αιτία του πονόδοντου:

• Διατηρήστε καλή στοματική υγιεινή και απομακρύνετε προσεκτικά τυχόν υπολείμματα τροφής γύρω από το δόντι.

• Κάντε απαλά πλύσεις με χλιαρό αλατόνερο, διαλύοντας μισό κουταλάκι αλάτι σε ένα ποτήρι νερό. Μην καταπίνετε το διάλυμα.

• Αν υπάρχει πρήξιμο ή έχει προηγηθεί τραυματισμός, εφαρμόστε εξωτερικά στο μάγουλο κρύα κομπρέσα, τυλιγμένη σε πετσέτα, για 15–20 λεπτά. Μην τοποθετείτε πάγο απευθείας πάνω στο δόντι ή στα ούλα.

• Αποφύγετε πολύ ζεστές, κρύες, γλυκές ή σκληρές τροφές και μασήστε από την αντίθετη πλευρά.

• Εάν δεν υπάρχει αντένδειξη από το ιατρικό ιστορικό σας, μπορείτε να πάρετε ένα παυσίπονο που γνωρίζετε ότι επιτρέπεται να λαμβάνετε, ακολουθώντας αυστηρά τη συνιστώμενη δοσολογία ή τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού.

• Μην τοποθετείτε ασπιρίνη, οινόπνευμα ή άλλα φάρμακα πάνω στο δόντι ή στα ούλα και μην παίρνετε αντιβίωση χωρίς οδηγία οδοντιάτρου ή γιατρού.

• Αν ο πόνος γίνεται εντονότερος όταν ξαπλώνετε, δοκιμάστε να κρατήσετε το κεφάλι λίγο ψηλότερα κατά την ανάπαυση.

Η προσωρινή υποχώρηση του πόνου δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα θεραπεύτηκε. Επικοινωνήστε το συντομότερο δυνατό με οδοντίατρο για διάγνωση και οριστική αντιμετώπιση.

Σημαντικό: Εάν το πρήξιμο επεκτείνεται προς το μάτι ή τον λαιμό ή προκαλεί δυσκολία στην αναπνοή, την κατάποση ή την ομιλία, απαιτείται άμεση μετάβαση σε νοσοκομείο ή κλήση στο 112.

Τι να κάνετε σε συχνά οδοντιατρικά επείγοντα

Ο έντονος πόνος δεν είναι το μοναδικό σημάδι ότι ένα δόντι χρειάζεται άμεση φροντίδα. Ένα πεσμένο σφράγισμα, μια ξεκολλημένη στεφάνη ή ένα σπασμένο δόντι μπορεί αρχικά να προκαλεί μικρή μόνο ενόχληση, αλλά το πρόβλημα δεν πρέπει να παραμένει χωρίς εξέταση.

Έπεσε ή έσπασε το σφράγισμα

Διατηρήστε την περιοχή όσο γίνεται καθαρή, βουρτσίζοντας προσεκτικά, και αποφύγετε να μασάτε από τη συγκεκριμένη πλευρά. Περιορίστε προσωρινά τις πολύ σκληρές, γλυκές, ζεστές ή κρύες τροφές, ιδιαίτερα αν το δόντι έχει ευαισθησία.

Μην προσπαθήσετε να κλείσετε την κοιλότητα με κόλλα, ασπιρίνη, βαμβάκι, τσίχλα ή άλλο αυτοσχέδιο υλικό. Ακόμη και αν δεν υπάρχει πόνος, χρειάζεται σύντομα οδοντιατρικός έλεγχος, ώστε να προστατευτεί το εκτεθειμένο δόντι και να διαπιστωθεί αν αρκεί ένα νέο σφράγισμα. Ένα χαλαρό ή σπασμένο σφράγισμα αποτελεί αναγνωρισμένη αιτία πονόδοντου και χρειάζεται οδοντιατρική αντιμετώπιση.

Ξεκόλλησε ή έσπασε η θήκη

Φυλάξτε τη στεφάνη σε καθαρό δοχείο και φέρτε την μαζί σας στο ραντεβού. Μην τη στερεώσετε με κοινή κόλλα και μην την πιέσετε στη θέση της, καθώς μπορεί να τραυματιστεί το δόντι ή να τοποθετηθεί λανθασμένα.

Μέχρι να εξεταστείτε, αποφύγετε τη μάσηση από εκείνη την πλευρά. Ο οδοντίατρος θα ελέγξει την κατάσταση του δοντιού και θα κρίνει αν η στεφάνη μπορεί να επανατοποθετηθεί ή αν χρειάζεται επισκευή ή αντικατάσταση. Η απώλεια ή χαλάρωση στεφάνης θεωρείται πρόβλημα που χρειάζεται επείγουσα οδοντιατρική αξιολόγηση, ανάλογα με τα συμπτώματα. Αν καθυστερήσετε την επίσκεψη στον οδοντίατρο, η θήκη μπορεί να μην μπαίνει, ακόμα και αν είναι άθικτη.

Έσπασε ή ράγισε το δόντι

Ξεπλύνετε απαλά το στόμα με χλιαρό νερό. Αν υπάρχει πρήξιμο μετά από τραυματισμό, εφαρμόστε εξωτερικά στο μάγουλο κρύα κομπρέσα. Αν έχει αποκολληθεί κομμάτι του δοντιού, φυλάξτε το μέσα σε γάλα ή σάλιο και πάρτε το μαζί σας, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά την αποκατάσταση.

Αποφύγετε να μασάτε με το συγκεκριμένο δόντι και κλείστε σύντομα ραντεβού, ακόμη και αν ο πόνος είναι μικρός. Η κατάλληλη θεραπεία εξαρτάται από τη θέση και το βάθος του κατάγματος και μπορεί να κυμαίνεται από μια απλή αποκατάσταση έως απονεύρωση ή στεφάνη. Οι ρωγμές χρειάζονται έγκαιρη διάγνωση, επειδή μπορεί να επεκταθούν και να δυσκολέψουν τη διατήρηση του δοντιού.

Απόστημα ή «σπυράκι» στα ούλα

Το οδοντικό απόστημα δεν υποχωρεί οριστικά αν δεν αντιμετωπιστεί η αιτία που το προκαλεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να δημιουργηθεί συρίγγιο, δηλαδή μια μικρή οδός παροχέτευσης της λοίμωξης προς τα ούλα, που συχνά εμφανίζεται σαν μικρό «σπυράκι» από το οποίο μπορεί κατά διαστήματα να αποβάλλεται πύον.

Η παροχέτευση μέσω του συριγγίου μπορεί να μειώσει προσωρινά τον πόνο ή το πρήξιμο, δεν σημαίνει όμως ότι η λοίμωξη έχει θεραπευτεί. Η εστία μπορεί να εξακολουθεί να βρίσκεται στο δόντι ή στους γύρω ιστούς.

Η αντιβίωση χορηγείται μόνο όταν υπάρχει συγκεκριμένη κλινική ένδειξη και δεν υποκαθιστά την οδοντιατρική θεραπεία. Για τον λόγο αυτό, η παρουσία αποστήματος ή συριγγίου χρειάζεται άμεση οδοντιατρική εξέταση, ώστε να εντοπιστεί και να αντιμετωπιστεί η αιτία του προβλήματος.

Ανάλογα με την αιτία και την κατάσταση του δοντιού, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει χορήγηση αντιβίωσης, παροχέτευση, απονεύρωση ή, όταν το δόντι δεν μπορεί να διατηρηθεί, εξαγωγή.

Πόνος από περιοδοντικό απόστημα

Ένα περιοδοντικό απόστημα μπορεί να προκαλέσει έντονο, εντοπισμένο πόνο στα ούλα ή γύρω από ένα δόντι, συχνά μαζί με πρήξιμο, ευαισθησία στη μάσηση, αίσθημα ότι το δόντι «ψηλώνει» και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έκκριση πύου ή άσχημη γεύση στο στόμα. Συνήθως σχετίζεται με λοίμωξη στους ιστούς που στηρίζουν το δόντι και μπορεί να εμφανιστεί σε περιοχή με βαθύ περιοδοντικό θύλακο ή ήδη υπάρχουσα περιοδοντική νόσο.

Η αντιμετώπιση χρειάζεται οδοντιατρική εξέταση ώστε να παροχετευθεί η λοίμωξη όπου απαιτείται και να αντιμετωπιστεί η υποκείμενη αιτία. Η αντιβίωση δεν υποκαθιστά την τοπική θεραπεία και χρησιμοποιείται μόνο όταν υπάρχει συγκεκριμένη κλινική ένδειξη.