Καθαρισμός δοντιών

Πώς γίνεται, αν πονάει και τι προλαμβάνει

Ο επαγγελματικός καθαρισμός των δοντιών είναι μία από τις πιο συχνές και σημαντικές πράξεις πρόληψης στο οδοντιατρείο. Σκοπός του είναι να απομακρύνει την πέτρα, τη μικροβιακή πλάκα και μέρος των επιφανειακών χρωστικών που δεν μπορούν να φύγουν μόνο με το καθημερινό βούρτσισμα.

Πολλοί ασθενείς, ωστόσο, αναβάλλουν τον καθαρισμό επειδή φοβούνται ότι θα πονέσει. Στην πραγματικότητα, στους περισσότερους ανθρώπους προκαλεί μόνο μικρή ή παροδική ενόχληση. Όσο περισσότερο όμως έχει καθυστερήσει κάποιος να επισκεφθεί τον οδοντίατρο και όσο μεγαλύτερη είναι η ποσότητα της πέτρας και η φλεγμονή των ούλων, τόσο πιθανότερο είναι να υπάρχει ευαισθησία κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.

Ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, υπάρχουν τρόποι ώστε ο καθαρισμός να γίνει όσο το δυνατόν πιο άνετα.

Τι αφαιρεί ο καθαρισμός των δοντιών

Καθημερινά σχηματίζεται επάνω στα δόντια ένα λεπτό στρώμα μικροβιακής πλάκας. Όταν η πλάκα δεν απομακρύνεται αποτελεσματικά με το βούρτσισμα και τον μεσοδόντιο καθαρισμό, μπορεί σταδιακά να σκληρύνει και να μετατραπεί σε πέτρα.

Η πέτρα δεν απομακρύνεται με την οδοντόβουρτσα. Χρειάζεται επαγγελματικός καθαρισμός με ειδικά εργαλεία.

Κατά τον καθαρισμό αφαιρούνται:

• η πέτρα επάνω και γύρω από τη γραμμή των ούλων,
• η μαλακή μικροβιακή πλάκα,
• υπολείμματα ανάμεσα στα δόντια,
• επιφανειακές χρωστικές από καφέ, τσάι, κάπνισμα και άλλες συνήθειες.

Ο καθαρισμός δεν αλλάζει το φυσικό χρώμα των δοντιών όπως η λεύκανση. Μπορεί όμως να τα κάνει να φαίνονται καθαρότερα και φωτεινότερα, επειδή απομακρύνονται οι εξωτερικές χρωστικές.

Πώς γίνεται ο απλός καθαρισμός

Συνήθως ο καθαρισμός ξεκινά με συσκευή υπερήχων. Η ειδική άκρη της συσκευής πάλλεται με μεγάλη ταχύτητα και, σε συνδυασμό με τη ροή νερού, απομακρύνει την πέτρα από τις επιφάνειες των δοντιών.

Όπου χρειάζεται, χρησιμοποιούνται και λεπτά εργαλεία χειρός για πιο λεπτομερή καθαρισμό, ιδιαίτερα ανάμεσα στα δόντια ή σε σημεία όπου η πέτρα είναι πιο επίμονη.

Στο τέλος γίνεται συνήθως στίλβωση με ειδική πάστα. Η στίλβωση λειαίνει τις επιφάνειες των δοντιών και απομακρύνει αρκετές από τις επιφανειακές χρωστικές.

Παράλληλα, ελέγχεται η κατάσταση των ούλων και δίνονται εξατομικευμένες οδηγίες για τη σωστή χρήση της οδοντόβουρτσας, του οδοντικού νήματος ή των μεσοδόντιων βουρτσών.

Πονάει ο καθαρισμός των δοντιών;

Στους περισσότερους ασθενείς ο απλός καθαρισμός δεν προκαλεί πραγματικό πόνο. Μπορεί να γίνει αισθητή η δόνηση της συσκευής, το νερό ή μία μικρή ενόχληση σε ορισμένα σημεία.

Η ευαισθησία είναι συνήθως μεγαλύτερη όταν:

• έχει περάσει μεγάλο διάστημα από τον προηγούμενο καθαρισμό,
• υπάρχει μεγάλη ποσότητα πέτρας,
• τα ούλα είναι έντονα πρησμένα ή αιμορραγούν,
• υπάρχουν εκτεθειμένες και ευαίσθητες ρίζες,
• υπάρχει σημαντική υποχώρηση των ούλων,
• ο ασθενής έχει ήδη γενικευμένη ευαισθησία στα δόντια.

Με απλά λόγια, όσο περισσότερο έχει παραμεληθεί η κατάσταση, τόσο πιθανότερο είναι να ενοχλήσει ο καθαρισμός. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ασθενής πρέπει να υποφέρει ή ότι ο καθαρισμός δεν μπορεί να ολοκληρωθεί με άνεση.

Μπορεί να γίνει αναισθησία στον καθαρισμό;

Ναι. Όταν υπάρχει αυξημένη ευαισθησία, μπορεί αρχικά να χρησιμοποιηθεί τοπικό αναισθητικό σε μορφή σπρέι ή γέλης, ώστε να μειωθεί η ενόχληση των ούλων.

Σε πιο δύσκολα περιστατικά, όταν υπάρχει μεγάλη ποσότητα πέτρας, έντονη φλεγμονή, εκτεθειμένες ρίζες ή ανάγκη καθαρισμού βαθύτερα κάτω από τα ούλα, μπορεί να γίνει τοπική αναισθησία με ένεση.

Με την κατάλληλη αναισθησία, ακόμη και ένας απαιτητικός καθαρισμός μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς σημαντικό πόνο. Η επιλογή του τρόπου αναισθησίας γίνεται ανάλογα με την κατάσταση των ούλων, το βάθος του καθαρισμού και την ευαισθησία του κάθε ασθενούς.

Μπορεί ο καθαρισμός να γίνει σε δύο επισκέψεις;

Σε ορισμένα πολύ παραμελημένα περιστατικά δεν είναι σωστό ούτε πρακτικό να επιχειρηθεί όλος ο καθαρισμός σε μία μόνο συνεδρία.

Όταν υπάρχει υπερβολικά μεγάλη ποσότητα πέτρας και σοβαρή φλεγμονή, η θεραπεία μπορεί να χωριστεί σε δύο φάσεις.

Στην πρώτη επίσκεψη απομακρύνεται ο μεγαλύτερος όγκος της πέτρας και της μικροβιακής πλάκας. Στόχος είναι να μειωθεί το μικροβιακό φορτίο και να αρχίσουν τα ούλα να υποχωρούν από την έντονη φλεγμονή και την αιμορραγία.

Παράλληλα, δίνονται συγκεκριμένες οδηγίες στοματικής υγιεινής. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να συστηθούν για περιορισμένο χρονικό διάστημα κατάλληλο στοματικό διάλυμα, ειδική οδοντόκρεμα ή προϊόν για την αντιμετώπιση της ευαισθησίας.

Στη δεύτερη επίσκεψη, όταν τα ούλα έχουν ηρεμήσει και η πρόσβαση στις επιφάνειες των δοντιών είναι καλύτερη, πραγματοποιείται ο λεπτομερής καθαρισμός των σημείων που απομένουν, το τελικό φινίρισμα και η στίλβωση.

Αυτή η σταδιακή αντιμετώπιση δεν σημαίνει ότι ο πρώτος καθαρισμός ήταν ελλιπής. Αποτελεί ελεγχόμενη επιλογή σε ιδιαίτερα επιβαρυμένα περιστατικά, ώστε η θεραπεία να γίνει πιο σωστά, πιο άνετα και με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Απλός καθαρισμός ή περιοδοντική θεραπεία;

Ο απλός καθαρισμός αφορά κυρίως την πέτρα και τη μικροβιακή πλάκα που βρίσκονται επάνω στα δόντια και κοντά στη γραμμή των ούλων.

Όταν όμως υπάρχει περιοδοντίτιδα, βαθιοί θύλακοι, απώλεια οστού ή μεγάλη ποσότητα πέτρας κάτω από τα ούλα, ο απλός καθαρισμός δεν είναι αρκετός. Μπορεί να χρειάζεται βαθύτερος υποουλικός καθαρισμός και οργανωμένη περιοδοντική θεραπεία, συχνά με τοπική αναισθησία και περισσότερες από μία συνεδρίες.

Η διάκριση δεν γίνεται μόνο από την εικόνα των δοντιών. Χρειάζεται κλινικός έλεγχος των ούλων και, όπου ενδείκνυται, ακτινογραφικός έλεγχος.

Τι προλαμβάνει ο τακτικός καθαρισμός

Ο επαγγελματικός καθαρισμός, σε συνδυασμό με σωστή καθημερινή στοματική υγιεινή, συμβάλλει:

• στην πρόληψη και αντιμετώπιση της ουλίτιδας,
• στη μείωση της αιμορραγίας και του πρηξίματος των ούλων,
• στον περιορισμό της κακοσμίας που σχετίζεται με πλάκα και πέτρα,
• στην απομάκρυνση εστιών μικροβίων από δυσπρόσιτα σημεία,
• στη διατήρηση υγιέστερων ούλων,
• στην έγκαιρη αναγνώριση προβλημάτων πριν εξελιχθούν.