Άφθες στο στόμα: αιτίες, συμπτώματα και θεραπεία

Οι άφθες στο στόμα είναι μικρές, επώδυνες πληγές που εμφανίζονται στον στοματικό βλεννογόνο. Είναι πολύ συχνές, δεν μεταδίδονται και συνήθως υποχωρούν μόνες τους μέσα σε μία έως δύο εβδομάδες. Όταν όμως επιμένουν, είναι ασυνήθιστα μεγάλες ή εμφανίζονται πολύ συχνά, χρειάζονται έλεγχο.

Οι άφθες, γνωστές και ως αφθώδη έλκη, είναι επιφανειακές βλάβες που δημιουργούνται μέσα στο στόμα. Εμφανίζονται συχνότερα στο εσωτερικό των χειλιών και των παρειών, στα πλάγια ή κάτω από τη γλώσσα και σε άλλα σημεία του μαλακού στοματικού βλεννογόνου.

Δεν πρέπει να συγχέονται με τον επιχείλιο έρπη. Οι άφθες εμφανίζονται μέσα στο στόμα και δεν είναι μεταδοτικές, ενώ ο έρπης παρουσιάζεται συνήθως ως ομάδα φυσαλίδων επάνω ή γύρω από τα χείλη και μπορεί να μεταδοθεί.

Πώς μοιάζουν;

Μια τυπική άφθα είναι στρογγυλή ή ωοειδής, με λευκό ή κιτρινωπό κέντρο και κόκκινο περίγραμμα. Μπορεί να εμφανιστεί μία μόνο βλάβη ή περισσότερες ταυτόχρονα.

Οι περισσότερες άφθες είναι μικρές και επουλώνονται χωρίς ουλή. Σπανιότερα μπορεί να είναι μεγαλύτερες, βαθύτερες και περισσότερο επώδυνες, οπότε χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να υποχωρήσουν.

Γιατί εμφανίζονται;

Η ακριβής αιτία των αφθών δεν είναι πάντα γνωστή. Συχνά εμφανίζονται ύστερα από έναν τοπικό τραυματισμό, όπως δάγκωμα του χείλους ή της παρειάς, έντονο βούρτσισμα, αιχμηρό δόντι, σπασμένο σφράγισμα, ορθοδοντικό μηχάνημα ή κακή εφαρμογή οδοντοστοιχίας.

Άλλοι πιθανοί εκλυτικοί παράγοντες είναι:

• το άγχος, η κούραση και η έλλειψη ύπνου,
• οι ορμονικές μεταβολές,
• οι πολύ όξινες, πικάντικες ή σκληρές τροφές,
• ορισμένες ερεθιστικές οδοντόκρεμες,
• η έλλειψη σιδήρου, φυλλικού οξέος ή βιταμίνης Β12,
• η οικογενειακή προδιάθεση.

Σε ορισμένους ανθρώπους οι συχνές ή πολλαπλές άφθες μπορεί να συνδέονται με κάποια γενικότερη κατάσταση, όπως κοιλιοκάκη, νόσο του Crohn ή διαταραχές του ανοσοποιητικού. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άφθα οφείλεται σε κάποια νόσο.

Ποια συμπτώματα προκαλούν;

Το βασικό σύμπτωμα είναι ο πόνος ή το κάψιμο. Συχνά ο πόνος είναι έντονος σε σχέση με το μικρό μέγεθος της βλάβης και επιδεινώνεται κατά τη μάσηση, την ομιλία, το βούρτσισμα ή την κατανάλωση όξινων και πικάντικων τροφών. Μερικοί άνθρωποι αισθάνονται τσούξιμο ή κάψιμο στο σημείο μία ημέρα πριν εμφανιστεί η άφθα.

Τι είναι η υποτροπιάζουσα αφθώδης στοματίτιδα;

Όταν οι άφθες εμφανίζονται επανειλημμένα σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, η κατάσταση ονομάζεται υποτροπιάζουσα αφθώδης στοματίτιδα. Πρόκειται για συχνή, μη μεταδοτική φλεγμονώδη κατάσταση του στοματικού βλεννογόνου, με επεισόδια επώδυνων ελκών που επουλώνονται και μπορεί να επανεμφανιστούν αργότερα. Η ακριβής αιτία δεν είναι πλήρως γνωστή και θεωρείται πολυπαραγοντική.