Ένα σπασμένο ή ραγισμένο δόντι δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το δόντι θα χαθεί. Ένα μικρό σπάσιμο μπορεί να αποκατασταθεί σχετικά απλά, ενώ μια βαθύτερη ρωγμή μπορεί να χρειάζεται πιο άμεση αντιμετώπιση.
Το πρόβλημα είναι ότι η σοβαρότητα της βλάβης δεν συμβαδίζει πάντα με τον πόνο. Ένα δόντι μπορεί να έχει ραγίσει και να πονάει μόνο όταν μασάμε — ή ακόμη και να μην πονάει καθόλου στην αρχή.
Γι’ αυτό, αν ένα δόντι έσπασε ή υποψιάζεστε ότι έχει ραγίσει, καλό είναι να εξεταστεί έγκαιρα. Όσο νωρίτερα διαπιστωθεί τι ακριβώς έχει συμβεί, τόσο περισσότερες είναι συνήθως οι δυνατότητες να διατηρηθεί το φυσικό δόντι.
Έσπασε το δόντι μου – τι να κάνω τώρα;
Αν έχει φύγει ένα κομμάτι από το δόντι, μην το πετάξετε. Κρατήστε το και πάρτε το μαζί σας στον οδοντίατρο. Σε ορισμένες περιπτώσεις το φυσικό κομμάτι μπορεί να επανασυγκολληθεί.
Μέχρι να εξεταστείτε:
- φυλάξτε το κομμάτι του δοντιού σε λίγο γάλα ή σάλιο,
- αποφύγετε να μασάτε από τη συγκεκριμένη πλευρά,
- αποφύγετε σκληρές τροφές και, αν υπάρχει ευαισθησία, πολύ ζεστά ή πολύ κρύα,
- διατηρήστε την περιοχή καθαρή με ήπιο βούρτσισμα,
- αν προηγήθηκε χτύπημα και υπάρχει πρήξιμο, χρησιμοποιήστε κρύα κομπρέσα εξωτερικά,
- μην επιχειρήσετε να κολλήσετε μόνοι σας το δόντι και μην χρησιμοποιήσετε κοινές κόλλες ή άλλα υλικά μέσα στο στόμα.
Πότε ένα σπασμένο ή ραγισμένο δόντι είναι επείγον;
Ένα πολύ μικρό επιφανειακό σπάσιμο χωρίς πόνο συνήθως δεν αποτελεί επείγον περιστατικό μέσα στα επόμενα λεπτά. Χρειάζεται όμως οδοντιατρικό έλεγχο, ώστε να διαπιστωθεί αν πρόκειται πράγματι για ένα απλό σπάσιμο ή αν υπάρχει βαθύτερη ρωγμή.
Η εξέταση πρέπει να γίνει πολύ σύντομα όταν υπάρχει έντονος ή συνεχής πόνος, πόνος κατά τη μάσηση, μεγάλη ευαισθησία στο κρύο ή στο ζεστό, μεγάλο ή βαθύ κάταγμα, έκθεση του εσωτερικού του δοντιού, πρήξιμο ή κινητικότητα του δοντιού μετά από τραυματισμό.
Ιδιαίτερα επείγουσα είναι η αντιμετώπιση όταν ένα μόνιμο δόντι έχει μετακινηθεί έντονα από τη θέση του ή έχει βγει ολόκληρο μετά από τραυματισμό.
Αν ο τραυματισμός συνοδεύεται από σοβαρή κάκωση στο πρόσωπο ή τη γνάθο, ανεξέλεγκτη αιμορραγία ή έντονο πρήξιμο που δυσκολεύει την αναπνοή ή την κατάποση, απαιτείται άμεση ιατρική αντιμετώπιση.
Πώς καταλαβαίνω αν το δόντι έχει ραγίσει;
Ένα ραγισμένο δόντι δεν είναι πάντα εύκολο να εντοπιστεί.
Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι συχνά ένας οξύς, σύντομος πόνος όταν δαγκώνουμε κάτι. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο πόνος εμφανίζεται ακόμη πιο χαρακτηριστικά τη στιγμή που σταματά η πίεση και αφήνουμε το δάγκωμα.
Μπορεί επίσης να υπάρχει ευαισθησία στο κρύο, στο ζεστό ή στα γλυκά. Ο πόνος συχνά δεν είναι συνεχής: μπορεί να εμφανίζεται για λίγες ημέρες, να εξαφανίζεται και να επιστρέφει.
Έτσι, η φράση που ακούμε αρκετά συχνά — «δεν πονάω συνέχεια, αλλά με πετάει όταν μασάω» — μπορεί να αποτελεί ένδειξη ρωγμής και αξίζει να διερευνηθεί.
Είναι όλες οι ρωγμές των δοντιών ίδιες;
Όχι. Και αυτή η διαφορά έχει μεγάλη σημασία για τη θεραπεία και την πρόγνωση.
Ορισμένες πολύ λεπτές γραμμές βρίσκονται μόνο στην εξωτερική αδαμαντίνη. Είναι συχνές, ιδιαίτερα στους ενήλικες, και πολλές φορές αποτελούν περισσότερο αισθητικό εύρημα παρά πραγματικό κάταγμα.
Σε άλλη περίπτωση μπορεί να σπάσει ένα φύμα του δοντιού, συχνά γύρω από ένα μεγάλο παλιό σφράγισμα. Το νεύρο δεν επηρεάζεται απαραίτητα και το δόντι μπορεί να αποκατασταθεί.
Μια πραγματική ρωγμή μπορεί όμως να ξεκινά από τη μασητική επιφάνεια και να επεκτείνεται βαθύτερα προς το εσωτερικό του δοντιού. Όσο βαθύτερα προχωρά, τόσο πιο σύνθετη γίνεται συνήθως η αντιμετώπιση.
Σε πιο προχωρημένες καταστάσεις το δόντι μπορεί να έχει χωριστεί σε επιμέρους τμήματα ή η ρωγμή να αφορά τη ρίζα. Τότε η πρόγνωση εξαρτάται από τη θέση, το βάθος και την έκταση του κατάγματος και χρειάζεται εξατομικευμένη αξιολόγηση.
Γιατί σπάνε τα δόντια;
Ένα υγιές δόντι μπορεί να σπάσει μετά από ισχυρό τραυματισμό. Πολύ συχνά όμως υπάρχει ήδη κάποιος παράγοντας που το έχει κάνει πιο ευάλωτο.
Μεγάλα ή παλιά σφραγίσματα
Όσο περισσότερη φυσική οδοντική ουσία έχει χαθεί, τόσο περισσότερο μπορεί να εξασθενήσουν τα τοιχώματα που έχουν απομείνει.
Γι’ αυτό ένα δόντι με πολύ μεγάλο σφράγισμα μπορεί κάποια στιγμή να σπάσει ακόμη και κατά τη φυσιολογική μάσηση.
Βρουξισμός – σφίξιμο και τρίξιμο των δοντιών
Το έντονο σφίξιμο ή τρίξιμο δημιουργεί επαναλαμβανόμενες μεγάλες δυνάμεις στα δόντια.
Με την πάροδο του χρόνου μπορεί να συμβάλει σε φθορές, μικρορωγμές και κατάγματα.
Σκληρές τροφές και αντικείμενα
Παγάκια, πολύ σκληρές καραμέλες, κουκούτσια και άλλες σκληρές τροφές μπορούν να προκαλέσουν ξαφνικό κάταγμα.
Το ίδιο ισχύει όταν χρησιμοποιούμε τα δόντια σαν «εργαλεία» για να ανοίξουμε συσκευασίες ή να κόψουμε αντικείμενα.
Τραυματισμός και κάταγμα δοντιού
Μια πτώση, ένα αθλητικό ατύχημα ή ένα δυνατό χτύπημα στο πρόσωπο μπορεί να προκαλέσει από ένα μικρό σπάσιμο της αδαμαντίνης μέχρι εκτεταμένο κάταγμα ή μετακίνηση του δοντιού.
Παιδί που έπεσε στο σχολείο του, διπλό κάταγμα σε κεντρικούς μόνιμους τομείς. Άμεσες ανασυστάσεις μύλης με ρητίνη σε ένα ραντεβού. Αντιμετωπίστηκε στο ιατρείο μας ως έκτακτο περιστατικό.
Δόντια με μεγάλη απώλεια οδοντικής ουσίας
Ένα δόντι που έχει ήδη καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό από τερηδόνα, παλιές εμφράξεις ή προηγούμενες θεραπείες έχει μικρότερη ποσότητα φυσικού ιστού και μπορεί να είναι περισσότερο ευάλωτο σε κάταγμα.
Σώζεται ένα σπασμένο δόντι;
Πολύ συχνά, ναι.
Η κατάλληλη θεραπεία δεν εξαρτάται μόνο από το πόσο μεγάλο φαίνεται το κομμάτι που έσπασε. Σημασία έχει πόσο βαθιά φτάνει η βλάβη, πόση υγιής οδοντική ουσία έχει απομείνει και αν έχει επηρεαστεί ο πολφός — το «νεύρο» του δοντιού — ή η ρίζα.
Μικρό σπάσιμο
Ένα μικρό επιφανειακό κάταγμα μπορεί να χρειάζεται μόνο λείανση ή μια μικρή αισθητική αποκατάσταση με σύνθετη ρητίνη.
Μεγαλύτερο σπάσιμο
Όταν έχει χαθεί μεγαλύτερο μέρος του δοντιού, μπορεί να χρειαστεί εκτενέστερη αποκατάσταση, ένθετο, επένθετο ή στεφάνη, ανάλογα με την περίπτωση.
Στόχος δεν είναι μόνο να ξαναδοθεί στο δόντι το αρχικό του σχήμα, αλλά και να προστατευθεί από νέο κάταγμα κατά τη μάσηση.
Όταν έχει επηρεαστεί το νεύρο
Αν το κάταγμα έχει φτάσει στον πολφό και έχει προκαλέσει μη αναστρέψιμη βλάβη, μπορεί να χρειαστεί απονεύρωση και στη συνέχεια κατάλληλη αποκατάσταση του δοντιού.
Βαθιά ρωγμή
Σε μια βαθύτερη ρωγμή η απόφαση εξαρτάται από τη θέση και την έκτασή της.
Κάποια ραγισμένα δόντια μπορούν να διατηρηθούν για πολλά χρόνια μετά την κατάλληλη θεραπεία και προστασία. Σε άλλες περιπτώσεις, όταν η βλάβη είναι πολύ εκτεταμένη και το δόντι δεν μπορεί να αποκατασταθεί με προβλέψιμο τρόπο, μπορεί τελικά να χρειαστεί εξαγωγή.
Γι’ αυτό δεν μπορεί να αποφασιστεί αν ένα δόντι «σώζεται ή όχι» μόνο από την εικόνα του στον καθρέφτη.
Μπορεί ένα ραγισμένο δόντι να ξανακολλήσει μόνο του;
Όχι με τον τρόπο που επουλώνεται ένα κάταγμα ενός οστού.
Η ρωγμή στους σκληρούς ιστούς του δοντιού δεν «κλείνει» μόνη της. Στόχος της θεραπείας είναι να σταθεροποιήσει και να προστατεύσει το δόντι, να αντιμετωπίσει τυχόν βλάβη του πολφού και να μειώσει την πιθανότητα να επεκταθεί η ρωγμή.
Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο ένα ύποπτο ράγισμα δεν πρέπει να παραμένει χωρίς έλεγχο.
Έσπασε το δόντι αλλά δεν πονάω. Να το αφήσω;
Όχι.
Η απουσία πόνου είναι ασφαλώς καλύτερη από την παρουσία έντονων συμπτωμάτων, αλλά δεν μας δείχνει από μόνη της πόσο βαθύ είναι το κάταγμα.
Ένα μικρό σπάσιμο μπορεί να παραμείνει σταθερό. Μπορεί όμως και να δημιουργεί ένα αδύναμο σημείο που συνεχίζει να δέχεται δυνάμεις κάθε φορά που μασάμε.
Επιπλέον, μια βαθύτερη ρωγμή μπορεί να υπάρχει χωρίς έντονα συμπτώματα στα πρώτα στάδια.
Γι’ αυτό ακόμη και ένα ανώδυνο σπάσιμο καλό είναι να ελεγχθεί χωρίς μεγάλη καθυστέρηση.
Τι γίνεται αν έσπασε μπροστινό δόντι;
Όταν σπάσει ένα μπροστινό δόντι, η αισθητική είναι συνήθως η πρώτη ανησυχία του ασθενούς. Παράλληλα όμως πρέπει να ελεγχθεί αν ο τραυματισμός έχει επηρεάσει και το εσωτερικό του δοντιού ή τη ρίζα.
Αν το φυσικό κομμάτι έχει διατηρηθεί και οι συνθήκες το επιτρέπουν, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να επανασυγκολληθεί.
Διαφορετικά, μικρότερα κατάγματα μπορούν συχνά να αποκατασταθούν με σύνθετη ρητίνη, ώστε να αναδημιουργηθεί το φυσικό σχήμα του δοντιού. Σε μεγαλύτερες βλάβες μπορεί να χρειαστεί διαφορετικού τύπου αισθητική ή προσθετική αποκατάσταση.
Αν έχει επηρεαστεί σημαντικά ο πολφός, μπορεί να χρειαστεί και ενδοδοντική θεραπεία.
Σε κάθε περίπτωση, στόχος είναι να διατηρηθεί όσο το δυνατόν περισσότερη φυσική οδοντική ουσία.
Τι γίνεται αν σπάσει ένα απονευρωμένο δόντι;
Τα απονευρωμένα δόντια που σπάνε είναι συχνά δόντια τα οποία είχαν ήδη χάσει μεγάλο μέρος της φυσικής τους δομής πριν ή κατά την προηγούμενη θεραπεία.
Επειδή ο πολφός έχει αφαιρεθεί, ένα νέο κάταγμα μπορεί να μη δώσει τον χαρακτηριστικό πόνο που θα εμφάνιζε ένα ζωντανό δόντι.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να αγνοηθεί.
Πρέπει να ελεγχθεί πόση υγιής οδοντική ουσία έχει απομείνει και, κυρίως, αν το κάταγμα περιορίζεται στο ορατό τμήμα του δοντιού ή επεκτείνεται βαθύτερα προς τη ρίζα.
Σε πολλές περιπτώσεις ένα απονευρωμένο δόντι που έχει σπάσει μπορεί ακόμη να αποκατασταθεί.
Πώς βρίσκει ο οδοντίατρος μια ρωγμή;
Η διάγνωση ενός ραγισμένου δοντιού δεν βασίζεται πάντα σε μια απλή ακτινογραφία.
Η κλινική εξέταση, το ιστορικό των συμπτωμάτων, ο έλεγχος της μάσησης και της σύγκλεισης και οι δοκιμασίες ζωτικότητας μπορούν να δώσουν σημαντικές πληροφορίες.
Ο ακτινογραφικός έλεγχος είναι χρήσιμος για την αξιολόγηση της ρίζας και των γύρω ιστών, αλλά μια λεπτή ρωγμή δεν είναι απαραίτητο να φαίνεται στην ακτινογραφία.
Γι’ αυτό η ακριβής περιγραφή του πόνου από τον ασθενή — πότε εμφανίζεται, πόσο διαρκεί και τι τον προκαλεί — μπορεί να είναι ιδιαίτερα βοηθητική στη διάγνωση.
Μπορώ να προλάβω ένα σπάσιμο ή ράγισμα;
Δεν μπορούν να προληφθούν όλα τα κατάγματα, όμως ο τακτικός οδοντιατρικός έλεγχος μπορεί αρκετές φορές να εντοπίσει έγκαιρα ένα δόντι που έχει αποδυναμωθεί.
Όταν έχει χαθεί μεγάλο μέρος της φυσικής οδοντικής ουσίας, όταν υπάρχουν πολύ μεγάλα παλιά σφραγίσματα ή όταν τα τοιχώματα του δοντιού έχουν γίνει λεπτά και ευάλωτα, ο οδοντίατρος μπορεί να κρίνει ότι ένα απλό νέο σφράγισμα δεν προσφέρει επαρκή προστασία.
Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να προταθεί στεφάνη ή άλλη αποκατάσταση που καλύπτει και προστατεύει το δόντι, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος να σπάσει αργότερα κατά τη μάσηση.
Παράλληλα, βοηθά να αποφεύγουμε πολύ σκληρές τροφές και αντικείμενα, να μην χρησιμοποιούμε τα δόντια σαν εργαλεία και να αντιμετωπίζουμε τον έντονο βρουξισμό όταν υπάρχει.
Η πρόληψη ενός κατάγματος είναι συχνά πολύ πιο απλή από την αποκατάσταση ενός δοντιού αφού έχει ήδη σπάσει.
Σπασμένο ή ραγισμένο δόντι: γιατί έχει σημασία η έγκαιρη διάγνωση;
Στα ραγισμένα δόντια υπάρχει μια σημαντική ιδιαιτερότητα: το δόντι μπορεί να φαίνεται πολύ καλύτερο απ’ όσο πραγματικά είναι.
Μια μικρή απώλεια οδοντικής ουσίας μπορεί να είναι ένα απλό επιφανειακό κάταγμα. Ένα σχεδόν άθικτο δόντι, αντίθετα, μπορεί να έχει μια λεπτή αλλά βαθύτερη ρωγμή που προκαλεί πόνο στη μάσηση.
Η έγκαιρη διάγνωση δεν σημαίνει ότι κάθε ραγισμένο δόντι χρειάζεται μεγάλη θεραπεία. Σημαίνει ότι μπορούμε να γνωρίζουμε εγκαίρως τι πραγματικά συμβαίνει και να επιλέξουμε την πιο συντηρητική και ασφαλή λύση.
Σπασμένο ή ραγισμένο δόντι στο Αιγάλεω
Αν έχει σπάσει ή ραγίσει ένα δόντι, η εξέταση μπορεί να δείξει αν πρόκειται για ένα απλό επιφανειακό κάταγμα ή για βαθύτερη βλάβη που χρειάζεται αντιμετώπιση.
Στο Mitilineos Dental Clinic στο Αιγάλεω αξιολογούμε το μέγεθος και το βάθος του κατάγματος, την κατάσταση του πολφού και της ρίζας και τις διαθέσιμες επιλογές για την αποκατάσταση και, όπου είναι δυνατό, τη διατήρηση του φυσικού δοντιού.
Αν το δόντι έσπασε πρόσφατα, πονάει όταν δαγκώνετε ή παρουσιάζει ευαισθησία που επιμένει, μην περιμένετε να επιδεινωθούν τα συμπτώματα για να το ελέγξετε.
