Ουλίτιδα, περιοδοντίτιδα, πρόληψη και θεραπεία τους.

Η περιοδοντίτιδα είναι πολυπαραγοντική χρόνια φλεγμονώδης νόσος που επηρεάζει τους ιστούς οι οποίοι στηρίζουν τα δόντια.

Καθώς η νόσος εξελίσσεται, μπορεί να δημιουργηθούν περιοδοντικοί θύλακοι, δηλαδή βαθύτερα κενά ανάμεσα στα δόντια και στα ούλα. Μέσα στους θυλάκους συσσωρεύονται μικροβιακή πλάκα και τρυγία, οι οποίες δεν μπορούν να αφαιρεθούν αποτελεσματικά μόνο με την καθημερινή στοματική υγιεινή.

Η συνεχιζόμενη φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει απώλεια του περιοδοντικού συνδέσμου και του φατνιακού οστού που συγκρατεί τις ρίζες των δοντιών.

Η περιοδοντίτιδα μπορεί να εξελίσσεται αργά ή ταχύτερα, ανάλογα με τη βαρύτητα της νόσου, την ανταπόκριση του οργανισμού και την παρουσία παραγόντων κινδύνου. Στη σύγχρονη ταξινόμηση αξιολογούνται τόσο το στάδιο της νόσου όσο και ο πιθανός ρυθμός εξέλιξής της.

Ποια είναι τα συμπτώματα της περιοδοντίτιδας;

Η περιοδοντίτιδα μπορεί να εξελίσσεται χωρίς έντονο πόνο, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια.

Πιθανά συμπτώματα είναι:

• αιμορραγία των ούλων,
• επίμονη κακοσμία,
• υποχώρηση των ούλων,
• δόντια που φαίνονται μακρύτερα,
• δημιουργία νέων κενών ανάμεσα στα δόντια,
• πύον γύρω από τα ούλα,
• ευαισθησία των ριζών,
• πόνος ή ενόχληση κατά τη μάσηση,
• κινητικότητα δοντιών,
• αλλαγή στον τρόπο που κλείνουν τα δόντια.

Η απουσία πόνου δεν αποκλείει την παρουσία περιοδοντίτιδας.

Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο;

Η μικροβιακή πλάκα αποτελεί τον βασικό τοπικό παράγοντα, αλλά η εμφάνιση και η εξέλιξη της περιοδοντίτιδας επηρεάζονται και από την ευπάθεια του κάθε ασθενούς.

Σημαντικοί παράγοντες κινδύνου είναι:

Κάπνισμα

Το κάπνισμα είναι ένας από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση και την εξέλιξη της περιοδοντίτιδας. Μπορεί επίσης να μειώσει την ανταπόκριση των ιστών στη θεραπεία.

Σακχαρώδης διαβήτης

Ο ανεπαρκώς ρυθμισμένος σακχαρώδης διαβήτης συνδέεται με αυξημένη φλεγμονή και βαρύτερη περιοδοντική νόσο.

Η σχέση μεταξύ διαβήτη και περιοδοντίτιδας θεωρείται αμφίδρομη: ο διαβήτης μπορεί να επιβαρύνει την περιοδοντική κατάσταση, ενώ η σοβαρή περιοδοντίτιδα μπορεί να δυσκολεύει τον γλυκαιμικό έλεγχο.

Ανεπαρκής στοματική υγιεινή

Η ανεπαρκής απομάκρυνση της πλάκας γύρω και ανάμεσα στα δόντια αυξάνει τη φλεγμονή και ευνοεί τον σχηματισμό τρυγίας.

Κληρονομική προδιάθεση

Ορισμένοι άνθρωποι εμφανίζουν μεγαλύτερη προδιάθεση για περιοδοντική καταστροφή, ακόμη και όταν η ποσότητα της μικροβιακής πλάκας δεν φαίνεται ιδιαίτερα μεγάλη.

Ορισμένα φάρμακα και γενικά νοσήματα

Φάρμακα που προκαλούν ξηροστομία ή αύξηση του όγκου των ούλων μπορεί να δυσκολεύουν την καθημερινή φροντίδα. Παθήσεις ή θεραπείες που επηρεάζουν την άμυνα του οργανισμού μπορεί επίσης να επηρεάσουν την περιοδοντική υγεία.

Πώς γίνεται η περιοδοντική εξέταση;

Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο στην εμφάνιση των ούλων ή σε μία ακτινογραφία.

Κατά την περιοδοντική εξέταση αξιολογούνται:

• η παρουσία μικροβιακής πλάκας και τρυγίας,
• η αιμορραγία των ούλων,
• το βάθος των περιοδοντικών θυλάκων,
• η απώλεια κλινικής πρόσφυσης,
• η υποχώρηση των ούλων,
• η κινητικότητα των δοντιών,
• η κατάσταση των περιοχών ανάμεσα στις ρίζες πολυρρίζων δοντιών,
• παράγοντες κινδύνου όπως το κάπνισμα και ο διαβήτης.

Όταν χρειάζεται, η κλινική εξέταση συμπληρώνεται με κατάλληλο ακτινογραφικό έλεγχο, ώστε να εκτιμηθεί η μορφή και η έκταση της απώλειας οστού.

Το είδος των ακτινογραφιών επιλέγεται ανάλογα με τα κλινικά ευρήματα. Μια πανοραμική ακτινογραφία μπορεί να είναι χρήσιμη σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά δεν αποτελεί πάντοτε τη μοναδική ή απαραίτητη εξέταση.

Πώς αντιμετωπίζεται η περιοδοντίτιδα;

Η θεραπεία της περιοδοντίτιδας πραγματοποιείται σταδιακά και προσαρμόζεται στη βαρύτητα της νόσου.

1. Έλεγχος της μικροβιακής πλάκας και των παραγόντων κινδύνου

Το πρώτο στάδιο περιλαμβάνει:

• βελτίωση της καθημερινής στοματικής υγιεινής,
• επαγγελματικό καθαρισμό,
• καθοδήγηση για μεσοδόντιο καθαρισμό,
• υποστήριξη για διακοπή του καπνίσματος,
• βελτίωση της ρύθμισης του σακχαρώδους διαβήτη σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό.

2. Υποουλική μηχανική θεραπεία

Η υποουλική θεραπεία, γνωστή στους ασθενείς και ως βαθύς καθαρισμός, αποτελεί τη βασική μη χειρουργική θεραπεία της περιοδοντίτιδας.

Με ειδικά εργαλεία χειρός και συσκευές υπερήχων απομακρύνονται η μικροβιακή πλάκα και η τρυγία από τις επιφάνειες των ριζών κάτω από τα ούλα.

Στόχος είναι να μειωθεί η φλεγμονή και να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για την επούλωση των περιοδοντικών ιστών. Η υποουλική θεραπεία μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ή περισσότερες συνεδρίες, ανάλογα με την έκταση και τη βαρύτητα της νόσου.

3. Επανεκτίμηση

Μετά την ολοκλήρωση της αρχικής θεραπείας απαιτείται χρόνος επούλωσης.

Στην επανεκτίμηση ελέγχονται:

• η μείωση της αιμορραγίας,
• το βάθος των υπολειπόμενων θυλάκων,
• η αποτελεσματικότητα της καθημερινής στοματικής υγιεινής,
• η ανάγκη για πρόσθετη θεραπεία.

4. Χειρουργική θεραπεία όταν χρειάζεται

Σε ορισμένες περιοχές μπορεί να παραμένουν βαθιοί θύλακοι, σύνθετες ανατομικές επιφάνειες ή ενδοοστικές βλάβες που δεν αντιμετωπίζονται πλήρως με τη μη χειρουργική θεραπεία.

Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί περιοδοντική χειρουργική θεραπεία, ώστε να επιτευχθεί καλύτερη πρόσβαση στις ρίζες ή, σε κατάλληλα επιλεγμένες βλάβες, να εφαρμοστούν αναγεννητικές τεχνικές.

5. Περιοδοντική συντήρηση

Η ολοκλήρωση της αρχικής θεραπείας δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται πλέον παρακολούθηση.

Η περιοδοντική συντήρηση είναι απαραίτητη για τον έλεγχο της νόσου και μπορεί να περιλαμβάνει:

• επανέλεγχο των θυλάκων,
• αξιολόγηση της αιμορραγίας,
• απομάκρυνση νέων εναποθέσεων,
• ενίσχυση της στοματικής υγιεινής,
• επανεκτίμηση παραγόντων κινδύνου.

Η συχνότητα των επανεξετάσεων καθορίζεται εξατομικευμένα.